Wytwarzanie kiszonki

Zasady wytwarzania kiszonki

Kiszenie jest metodą konserwacji i przechowywania środków odżywczych zawartych w roślinach paszowych przy użyciu bakterii kwasu mlekowego, co zapewnia szybką fermentację w wolnych od powietrza warunkach i minimalizuje straty ponoszone od momentu zbiorów do chwili karmienia bydła. Bez względu na stosowaną metodę, podstawowe wymogi zakiszania i przechowywania paszy to: odcięcie dostępu powietrza w procesie zakiszania oraz zabezpieczenie przed jego dopływem w trakcie przechowywania
Czynniki takie jak: tempo zbiorów, wilgotność zakiszanej zielonki, stopień rozdrobnienia, rozmieszczenie kiszonki oraz poziom jej ugniecenia mogą wpłynąć na proces fermentacji oraz ilość strat poniesionych podczas przechowywania. Wydajna fermentacja gwarantuje zazwyczaj smaczniejszą i bardziej strawną paszę. To, z kolei, zapewnia maksymalną konsumpcję suchej masy przez zwierzęta hodowlane i w rezultacie prowadzi do wyższej jakości dostarczanego przez nie mleka oraz/lub większego przyrostu ich żywej wagi.

Bele cylindryczne

Korzyści:

• Mniejsza zależność od warunków pogodowych
• Jakość zakiszania przy użyciu dużych bel cylindrycznych może być tak samo dobra jak przy zastosowaniu innych metod (a nawet lepsza, jeśli proces ten jest przeprowadzony prawidłowo)
• Mniejsze, w porównaniu z metodą pryzmową, straty spowodowane dostępem tlenu
• Zróżnicowane rozwiązania dietetyczne; zbelowana kiszonka może zostać łatwo zmieszana z innego rodzaju paszą, aby w optymalny sposób zaspokoić zapotrzebowania pokarmowe różnych rodzajów zwierząt hodowlanych
• Niższy, niż w przypadku pryzmy, ubytek masy suchej podczas produkcji oraz składowania (<5-10%)
• Wiele możliwości przechowywania; bele mogą być składowane na polu lub z łatwością przewiezione w jakiekolwiek inne miejsce na farmie
• Ograniczona inwestycja kapitału, niskie koszty transportu i przechowywania
• Nadwyżka produkcji może zostać łatwo sprzedana, przynosząc farmie korzyści finansowe

Źródło: www.dowsilage.com

Wygodna opcja

Jak zostało udowodnione, zakiszanie przy użyciu bel jest najbardziej opłacalną i wszechstronną opcją składowania kiszonki, podążającą za nieustającym rozwojem sektora produkcji kiszonek i maszyn do belowania..

Obecnie każdy, kto zaczyna zajmować się produkcją kiszonki, bierze metodę zakiszania w belach poważnie pod rozwagę: technologia ta nie wymaga konstruowania ani utrzymywania silosów czy pryzm, a zatem nie wiąże się ze znacznymi inwestycjami finansowymi. Podobnie, w sytuacjach gdy stosowane dotąd na farmie silosy lub pryzmy wymagają napraw i udoskonaleń (na przykład by sprostać standardom ochrony środowiska), inwestycja taka może okazać się nieopłacalna w porównaniu z przejściem na dużo wygodniejszy system bel

Badanie symulacyjne, przeprowadzone przez Szwedzki Uniwersytet Nauk Rolniczych (Swedish University of Agricultural Sciences) na dwóch stadach (po 30 mlecznych krów każde), porównało koszty zakiszania przy użyciu bel cylinrycznych i w pryzmach: bele wykazały 35% niższy koszt na kilogram podawanej krowom suchej masy zawartej w kiszonce.

Inne badanie i analiza kosztów, przeprowadzone przez IGER - Instytut Badań nad Użytkami Zielonymi i Środowiskiem w Walii (Institute of Grassland and Environmental Research), potwierdzają, że belowanie jest opłacalną ekonomicznie alternatywą, poprawiającą zyskowność stad mlecznych oraz umożliwiającą uzyskanie wyższej jakości kiszonki z większym marginesem swobody w zarządzaniu zarówno pastwiskami, jak i produkcją kiszonki.

Opierając się na modelu opracowanym w 2004 roku przez Instytut IGER oraz firmę chemiczną Dow, stworzono Przelicznik Zysków mający pomóc farmerom przewidzieć koszta oraz zarobki wynikające ze stosowania bel w porównaniu z zastosowaniem pryzm..

Model ten wskazuje, że przy wysokiej jakości kiszonce z życicy (Energia Metaboliczna>11.5) i przy zakładanych utratach suchej masy rzędu 7% w belach i 20% w pryzmach, zakiszanie za pomocą zwiniętych, opakowanych bel pozwala zaoszczędzić 18 dolarów amerykańskich na tonie zebranej suchej masy. To, z kolei, oznacza zwiększoną różnicę pomiędzy kosztami wyżywienia a dochodami ze sprzedaży mleka, czyli większą marżę (o 4800 USD na 1000 ton kiszonki przygotowanej i podanej do spożycia w belach), w porównaniu z karmieniem kiszonką pochodzącą z pryzmy.

Głównym czynnikiem wpływającym na redukcję kosztów zakiszania jest wielkość ubytków suchej masy: w przypadku bel wahają się one pomiędzy 0.2 a 13%, natomiast przy zastosowaniu pryzmy wynoszą od 18 do 25%..

Źródło: www.dowsilage.com

Throughout the EU measures have been introduced to control the pollution of watercourses by farm effluent, including liquids from silage clamps, silos or bales.

Unia Europejska wprowadziła środki kontrolujące stopień zanieczyszczania kanałów wodnych przez wycieki pochodzące z gospodarstw rolniczych, w tym odpływy z kiszonek produkowanych w pryzmach, silosach czy w belach.

Jedną z przyczyn rosnącej popluraności zakiszania w belach jest właśnie zarządzanie tzw. sokami kiszonkowymi, które w tym wypadku wymaga niższego nakładu finansowego niż przy zastosowaniu konwencjonalnych metod. Ponieważ kiszonka produkowana w belach zawiera przeważnie suchszą paszę, nie dochodzi do prawie żadnych wycieków i specjalne środki bezpieczeństwa związane ze składowaniem nie są wymagane (pod warunkiem, że bele umiejscowione są z dala od otworów wiertniczych i cieków wodnych). Jednakże, jeśli zakiszana zielonka posiada mało suchej masy, pewna ilość soków kiszonkowych jest wytwarzana i pociąga to za sobą konieczność kontroli w celu uniknięcia skażenia środowiska naturalnego.

Stałym skutkiem ubocznym procesu zakiszania w belach są natomiast odpady w postaci folii pakującej (około 2 kg z 8-warstwowego opakowania). W niektórych krajach kwestia ta również podlega unormowaniom prawnym, związanym z usuwaniem odpadów i recyklingiem.

Najnowsze badania Instytutu IGER (Instytut Badań nad Użytkami Zielonymi i Środowiskiem w Walii) wykazały redukcję ilości soków kiszonkowych wypływających z bel owiniętych sześcioma warstwami folii w porównaniu do tych owiniętych cztery razy. Zmniejszenie emisji wycieków można osiągnąć także poprzez użycie folii o grubości 750 mm (zamiast 500 mm).

Źródło: www.dowsilage.com

Kiszonka wyprodukowana w belach jest dostępna w mniejszych ilościach, dzięki czemu rolnik ma większą swobodę w jej dysponowaniu. Również zarządzanie użytkami zielonymi jest łatwiejsze w przypadku zakiszania w belach, ponieważ czas przygotowania kiszonki nie jest ograniczony koniecznością przetransportowania jej do przymy lub silosa.

Dodatkowo, małe obszary zielone, które byłyby nieopłacalne do zastosowania prymy lub niewygodne pod wypas, mogą zostać wykorzystane produktywnie do belowania kiszonki.

Wielu rolników produkuje kiszonkę w belach, gdyż przebieg związanej z tym pracy podlega łatwej i indywidualnie dopasowanej organizacji. W przeciwieństwie do zakiszania w pryzmie, produkcję kiszonki belowej może obsługiwać jeden człowiek. Czas potrzebny do koordynacji zadań i ich planowania, jak też ryzyko wynikające z ewentualnych przeszkód w produkcji, są w tym wypadku minimalne. W procesie takim udział bierze tylko jedna maszyna, podczas gdy do zakiszania zielonki w pryzmie potrzebnych jest wiele osób i urządzeń, których praca musi być precyzyjnie zgrana w celu osiągnięcia optymalnych rezultatów. Zakłócenia w którejkolwiek z faz operacyjnych prowadzą, w takim przypadku, do przerwania łańcucha produkcji.

Gdy pryzma z zielonką zostanie zamknięta, rozpoczyna się proces fermentacji. Zbiornik taki nie może być otwierany do czasu, gdy kiszonka jest gotowa do użytku. Ponieważ niewielu rolników dysponuje więcej niż jedną pryzmą, kiszenie w belach daje im unikalną opcję wykonania drugiego i trzeciego zbioru, czyniąc zarządzanie użytkami zielonymi bardziej elastycznym i otwartym na dokonywanie szybkich zmian w taktyce.

Inne zalety zakiszania w belach, czyniące zarządzanie polami i pastwiskami bardziej swobodnym, to:

Mniejszy wpływ warunków pogodowych

W porównaniu z innymi metodami konserwacji paszy, produkcja kiszonki w belach jest najmniej zależna od warunków atmosferycznych. Wprawdzie pogoda powinna być ładna do momentu aż bele zostaną opakowane, ale już ich przewóz czy przechowywanie może odbywać się przy kiepskiej aurze.

Pokarm bliżej zwierząt

System bel sprawdza się doskonale na farmach złożonych z wielu odległych od siebie terenów. Taka rozłożystość wynikać może z połączenia ze sobą kilku gospodarstw, co spotyka się często w Europie. Lokalizacja zbiornika z paszą w centralnym punkcie takiej farmy może okazać się nieopłacalna, tak jak nieopłacalne jest prowadzenie kilku pryzm lub silosów.

Dopasowane do potrzeb rozwiązania dietetyczne

Inną korzyścią płynącą z kiszenia w belach jest możliwość łatwego mieszania uzyskanej w ten sposób kiszonki z innymi rodzajami pasz (na przykład już w samym korycie), w celu uzyskania wymaganej równowagi żywieniowej.

Nastawieni na wydajność produkcji hodowcy krów mlecznych mogą oznaczać i składować bele według jakości zawartej w nich kiszonki (uzależnionej, na przykład, od momentu zbioru roślin). W ten sposób, najwyższej jakości kiszonka może być podawana zwierzętom wtedy, gdy najbardziej jej potrzebują, na przykład wysoce wydajnym krowom w odpowiednim momencie ich cyklu mlecznego.

Generowanie dochodu

W zależności od potrzebnej ilości paszy, możliwość kupowania lub sprzedawania bel jest dodatkową korzystną opcją. Rolnicy mogą sprzedawać nadwyżki kiszonki, ponieważ w formie bel jest ona bardzo wygodna w handlu. To, oczywiście, przynosi gospodarstwom dodatkowy dochód.

Transport bel może być ryzykowny o tyle, o ile nieodpowiednie obchodzenie się z nimi jest w stanie uszkodzić folię pakującą. Czerpiąc korzyści z łatwego sposobu przewożenia bel, trzeba się jednak liczyć z ryzykiem ewentualnego ich uszkodzenia w trakcie. Ostrożność podczas transportu zminimalizuje istniejące zagrożenie.

Źródło: www.dowsilage.com

Badania wartości odżywczej kiszonki wykazują, że pasza z bel - jeśli wytworzona poprawnie (przy użyciu odpowiednich surowców i urządzeń) oraz odpowiednio składowana - wykazuje się taką samą lub wyższą jakością (z mniejszymi ubytkami składników pokarmowych), jak ta wytwarzana w silosach czy pryzmach.

Zaletą odpowiednio wykonanej beli jest zmniejszona, w stosunku do pryzm i silosów, ilość powietrza uwięzionego wewnątrz. Co więcej, dzięki wprowadzeniu rozdrabniaczy bel, bydło nie ma większego problemu z odrywaniem kęsów zrolowanej materii, co prowadzi do zwiększonego spożycia paszy i bardziej wydajnej produkcji mleka.

Jednakowa lub wyższa jakość

Przy zastosowaniu identycznego rodzaju trawy i przerabianiu jej z taką samą pieczołowitością, kiszonka pochodząca z bel będzie równie dobra lub lepsza niż ta uzyskiwana w pryzmach. Aby móc porównać jakość obu produktów, trawa musi pochodzić z tego samego zbioru i być traktowana z taką samą starannością. Niewłaściwe obchodzenie się z surowcem oraz jego nieodpowiednie przechowywanie może wpłynąć na jakość kiszonki. Poprawnie wytworzona kiszonka z bel może okazać się najskuteczniej zakonserwowaną paszą, dzięki zawartemu w niej błonnikowi oraz długości słomy stymulującej apetyt i przeżuwanie.

Małe ubytki składników odżywczych

Podczas procesu fermentacji węglowodanów (cukrów) do kwasu mlekowego ubytki energii netto są nieuniknione. Jednakże, wszystkie inne straty (jak szczątkowe oddychanie zielonki, wyciek soków kiszonkowych, zła fermentacja oraz reakcje aerobowe zachodzące podczas składowania i wybierania paszy), mogą być w dużym stopniu wyeliminowane.

Badanie autorstwa Pera Lingvalla ze Szwedzkiego Uniwersytetu Nauk Rolniczych w Uppsali (Swedish University of Agricultural Sciences) wykazało, że wysokiej jakości kiszonka pozyskana z bel traci jedynie 5% zawartość suchej masy. Warunkiem wstępnym do osiągnięcia takiego wyniku jest opakowanie beli sześciowarstwową folią oraz technika zakiszania zgodna z ogólnie przyjętymi zaleceniami.

“W Szwecji ubytki składników pokarmowych różnią się w zależności od stosowanej metody” - zauważa Per Lingvall. W praktyce, podczas przechowywania oraz wyładowywania kiszonki z silosów wieżowych lub bunkrowych, średnie straty w wartości odżywczej są szacowane na:

10 – 15% w silosach wieżowych (smukłych);

15 – 20% w silosach bunkrowych (krępych);

3 – 5% w szczelnie opakowanych belach z sześcioma warstwami białej, wysokiej jakościowo, rozciągliwej folii.

Źródło: www.dowsilage.com

Kiszonka – jako pokarm domowej produkcji – oferuje wiele korzyści. Jest to produkt czysty i naturalny, z możliwością całkowitej identyfikacji oraz ze stosunkowo niskim kosztem do poniesienia przez rolnika. Jeśli kiszonka nie jest przechowywana odpowiednio (zarówno w pryzmie, silosie, jak i beli), możliwy jest, na przykład, rozwój pleśni, która stanowi zagrożenie dla ludzi i dla bydła.

Jakkolwiek, przy zastosowaniu odpowiednich technik produkcyjnych i zachowaniu ostrożności, nie ma powodu, dla którego kiszonka uzyskana z bel miałaby stwarzać problemy. Nawet w wypadkach, gdy opakowanie beli uległo uszkodzeniu, strata z tym związana jest stosunkowo mała w porównaniu z wystąpieniem podobnego problemu na rozłożystej powierzchni pryzmy.

Dbałość o bezpieczeństwo pożywienia zaczyna się na samym początku łańcucha produkcyjnego. Walory higieniczne paszy są niezwykle istotne dla rolnika zajmującego się jej produkcją, dla krów mlecznych oraz dla mleka jako produktu konsumenckiego.

Wysokiej jakości kiszonka pozyskiwana z bel jest naturalnym i czystym materiałem, doskonale nadającym się do karmienia zwierząt. Możliwość jej dokładnej identyfikacji jest możliwa dzięki oznaczaniu każdej beli i dokumentowaniu procesu produkcyjnego – na przykład w aktach pól uprawnych.

Źródło: www.dowsilage.com

Inżynierowie rolnictwa z Uniwersytetu w Wisconsin przygotowali raport na temat kosztów składowania kiszonki, z uwzględnieniem nakładów inwestycyjnych i wydatków rocznych zależnych od wielkości trzody. Analizę tę poświęcono siano-kiszonce przechowywanej na osiem różnych sposobów (Tabela 1). Na koszty inwestycyjne złożyły się: obiekty budowlane i sprzęt potrzebne do załadowania siano-kiszonki, przechowywania jej oraz wyładowania. Wydatki związane ze żniwami, transportem oraz dostarczeniem pokarmu zwierzętom nie zostały w tym badaniu uwzględnione. Silosom oraz żwirowej podsypce przypisano 20 lat spodziewanej żywotności, podczas gdy sprzęt oszacowano na 10 lat trwałości. Roczne wydatki zawarły: koszty inwestycyjne, robociznę, plastikowe otuliny, paliwo oraz ubytki suchej masy podczas przechowywania. Pasza (odpowiednik siana) została wyceniona na 85 dolarów za tonę. Koszt traktorów, które używane są także do innych celów niż składowanie paszy, obliczono proporcjonalnie do ich udziału w produkcji kiszonki. Tabela 1. podsumowuje całość kosztów inwestycyjnych i rocznych przypadających na tonę suchej materii, z uwzględnieniem dwóch różnych wielkości składowanej suchej materii (w oryginalnym raporcie wyliczono dane dla aż czterech różnych wielkości).

Koszt inwestycyjny na tonę suchej materii okazał się najwyższy w przypadku stosowania nowych, stalowo-szklanych konstrukcji ograniczających dostępu tlenu. Przy możliwości kilkokrotnego ich dopełniania (1.5 do 2 razów rocznie) koszt tych obiektów ulega redukcji. Zastosowanie używanych konstrukcji do ograniczania dostępu tlenu oraz struktur betonowych wylewanych na miejscu budowy wykazało podobne do siebie koszty. Rękawy foliowe, pryzmy i bele okazały się najtańszą inwestycją. Efekt skali nie odegrał znaczącej roli przy przekroczeniu 768 ton składowanej suchej masy (inne uwzględnione w badaniu wielkości to 1536 oraz 3072 tony). Koszt inwestycyjny w przeliczeniu na tonę może być bardzo istotny w przypadku gospodarstw, które ze względu na rozrost oraz/lub zaciągnięte długi, mają ograniczony dostęp do kapitału.

Tabela 1. Całościowy koszt inwestycyjny i roczny w przeliczeniu na tonę suchej masy, dla 384 i 768 ton składowanej suchej masy (Holmes, 1998)

Źródło: www.dowsilage.com

Dane z lat 1987-1996

Źródło: Hoffmann, M., i Richardt, W., 2003: Remarks about ensiling (Uwagi na temat zakiszania)